MIPA

Update: September 2015

Beeldvorming van het pancreastumor micromilieu voor het bepalen van therapierespons.

Samenvatting: 

Achtergrond van het onderzoek:Het effect van preoperatieve radiochemotherapie bij patiënten met (borderline) resectabele alvleesklierkanker wordt op dit moment onderzocht in de PREOPANC studie. Waarschijnlijk zal slechts een deel van de patiënten daadwerkelijk baat hebben bij deze potentieel toxische en dure behandeling. Daarom zijn nieuwe markers nodig om in een vroeg stadium te voorspellen bij welke patiënten de therapie al dan niet zal aanslaan. Bij voorkeur zijn deze markers niet-invasief te bepalen en geven ze inzicht in de tumor-specifieke biologie.

Alvleeskliertumoren zijn heterogene tumoren bestaande uit een mengsel van tumorcellen, extracellulaire matrix (ECM), fibroblasten en mesenchymale, endotheliale en immunologische cellen. Dit tumormicromilieu wordt gekenmerkt door grote hoeveelheden bindweefsel, verminderde doorbloeding en een tekort aan zuurstof. Deze drie tumor karakteristieken kunnen bijdragen aan resistentie tegen de behandeling met radiochemotherapie. Een kwantitatieve beoordeling van deze markers kan daarom mogelijk helpen bij het ​​voorspellen van de respons op de preoperatieve behandeling. Bovendien kunnen deze markers mogelijk iets zeggen over het verdere beloop van de ziekte. Tenslotte kan verder inzicht in mechanismen achter deze tumor karakteristieken helpen bij het evalueren van nieuwe doelgerichte behandelingen.

Tumor cellulariteit en  ECM samenstelling kunnen niet-invasief, in vivo worden bepaald met diffusie-gewogen magnetische resonantie imaging (DWI-MRI). Tumor vascularisatie kan worden bepaald door dynamische contrast MRI (DCE-MRI). Tenslotte kan zuurstoftekort in de tumor worden geëvalueerd met T2* MRI en PET-CT, met behulp van de 18F-gelabelde marker HX4.

Doel van het onderzoek:Het primaire doel van de studie is om te beoordelen of DWI, DCE-MRI, T2*, en 18F-HX4-PET/CT voorspellende waarde hebben op de algehele overleving bij patiënten met alvleesklierkanker, behandeld met chirurgie en adjuvante chemotherapie of behandeld met neo-adjuvante radiochemotherapie, chirurgie en adjuvante chemotherapie. Secundaire doelstellingen van de studie omvatten de beoordeling van de voorspellende waarde van DWI, DCE-MRI, T2*, en 18F-HX4-PET/CT m.b.t. pathologische respons op neoadjuvante chemoradiatie, de correlatie van DWI, DCE-MRI, T2*, en 18F-HX4-PET/CT met histopathologische beoordeling van tumor-stroma, vascularisatie, en hypoxie, en de beoordeling van de voorspellende waarde van deze histopathologische markers voor algemene overleving.

Onderzoeksopzet: MRI en HX4 PET scans kunnen worden verricht in zowel het Academisch Medisch Centrum (AMC) als het Erasmus MC (EMC). Patiënten met een resectabel pancreascarcinoom uit (de omgeving van) het AMC en EMC zullen worden gevraagd voor deelname. Er zullen 40 patiënten die direct chirurgie ondergaan gevolgd door chemotherapeutische behandeling vooraf worden gemeten met MRI en 18F-HX4-PET/CT, om de waarde van de technieken op het voorspellen van het resultaat van de standaardbehandeling te evalueren. Nogmaals 40 patiënten die preoperatieve radio-chemotherapie ondergaan (PREOPANC), worden gemeten met MRI en 18F-HX4-PET/CT voor start van de preoperatieve behandeling en 1 week voor de operatie. We zullen de relatieve bijdrage van elke beeldvormende techniek, alsmede het geïntegreerd gebruik van deze methoden, als voorspellende markers voor overleving en pathologische respons op de behandeling beoordelen. Tumorweefsel van geopereerde patiënten zal worden geanalyseerd op markers van tumorvascularisatie (CD31, VEGFR2), hypoxie (HIF1-α, GLUT1), en stromale activering (α-SMA, Hedgehog, collageen). Resultaten zullen gecorreleerd worden met beeldvormingsparameters, evenals patiënt uitkomsten.

Populatie: Patiënten met een (borderline) resectabele tumor die worden geopereerd met intentie tot resectie (ongeacht wel/geen neoadjuvante chemoradiotherapie en wel/niet deelname aan PREOPANC) kunnen worden geïncludeerd.

Sample size: 95 patienten

Startdatum: 27-11-2013

Voortgang: 

Huidige inclusies: 30 / 95 (32%) 

Aantal deelnemende centra: 2

Op dit moment zijn er 27 patiënten geïncludeerd. 17 patiënten hebben een MRI en HX4 PET scan gehad direct voorafgaand aan de OK. Daarnaast zijn 10 patienten gescand voorafgaand aan neoadjuvante chemoradiatie in het kader van de PREOPANC studie. Voor de eerste patienten is het gelukt om weefselcoupes verkregen bij de operatie te correleren aan de vooraf gemaakte MRI. Op dit moment wordt gewerkt aan de immunohistochemische kleuringen voor stroma, hypoxie en vascularisatie om zo een beter beeld te krijgen van de validiteit van de gemeten MRI parameters.
De MRI en PET scan kunnen plaatsvinden in zowel het AMC als het Erasmus MC. Patiënten met een (borderline) resectabele tumor die worden geopereerd met intentie tot resectie (ongeacht wel/geen neoadjuvante chemoradiotherapie en wel/niet deelname aan PREOPANC) kunnen voor inclusie terecht bij een van beide centra.

 

Contact: 

Hoofdonderzoekers:

Prof. dr. H. van Laarhoven, medisch oncoloog, AMC
Dr. A. Nederveen, klinisch fysicus, AMC
Dr. R. Bennink, nucleair geneeskundige, AMC
Dr. M. Bijlsma, bioloog, AMC
Prof. dr. C. Punt, medisch oncoloog, AMC
Prof. dr. C. van Eijck, chirurg, EMC
Dr. N. Krak, radioloog, EMC
Dr. R. Valkema, nucleair geneeskundige, EMC

Studiecoördinatoren:

Remy Klaassen, technisch geneeskundige, onderzoeker (PhD-student) beeldvorming, AMC r.klaassen@amc.uva.nl
Anne Steins, technisch geneeskundige, onderzoeker (PhD-student) tumorbiologie, AMC a.steins@amc.uva.nl